Kısa cevap: Hayır, klima gazı kullandıkça bitmez. Klimadaki soğutucu akışkan, kapalı bir devre içinde dolaşır; buharlaşır, yoğuşur ve yeniden aynı yolu izler. Araçtaki yakıt gibi harcanan bir şey değildir. Bu yüzden bir klimanın gazı eksilmişse bunun tek bir açıklaması vardır: devrede bir yerde kaçak bulunuyordur. Kaçak bulunmadan yapılan gaz dolumu sorunu çözmez, yalnızca bir süreliğine erteler.
Aşağıda gaz kaçağının belirtilerini, kaçağın nerelerden kaynaklandığını, doğru gaz dolumunun nasıl yapıldığını ve günümüz klimalarında yaygın olan R32 ile R410A gazları hakkında temel bilgileri bulacaksınız.
Klima gazı neden azalır?
Sağlam bir sistemde gaz miktarı yıllar boyunca neredeyse aynı kalır. Eksilme genellikle şu noktalardan birinden kaynaklanır:
- Rakor (flare) bağlantıları: İç ve dış ünitenin bakır borulara bağlandığı somunlu birleşimler. Montajda havşanın düzgün açılmaması ya da somunun yanlış torkla sıkılması en sık görülen kaçak sebebidir.
- Dış ünite servis vanaları: Vana milleri ve kapakları zamanla sızdırabilir.
- Kondenser ve evaporatör petekleri: Özellikle kıyı bölgelerinde tuzlu havanın etkisiyle oluşan korozyon, ince bakır borularda mikro delikler açabilir.
- Titreşim ve sürtünme: Dış ünitenin oturduğu konsol sağlam değilse borular zamanla birbirine ya da duvara sürtünüp incelir.
- Taşıma ve yeniden montaj: Gaz toplanmadan sökülen veya aceleyle takılan klimalarda kaçak ihtimali yüksektir.
Gaz kaçağı belirtileri nelerdir?
Gaz eksildiğinde klima hemen tamamen durmaz; performans yavaş yavaş düşer. Dikkat etmeniz gereken işaretler şunlardır:
Soğutma gücünde azalma
Klima eskisi gibi soğutmuyor, oda istenen sıcaklığa çok geç iniyor ya da hiç inmiyorsa ilk akla gelen ihtimallerden biri gaz eksikliğidir. Ancak aynı belirtiyi kirli filtre veya kirli dış ünite de yapabilir; bu nedenle önce klima soğutmuyor yazımızdaki basit kontrolleri yapmanızı öneririz.
İç ünitede veya borularda buzlanma
Gaz azaldığında evaporatördeki basınç düşer ve petek normalden fazla soğuyarak buz tutabilir. İç ünitenin alt kısmında ya da dış ünitedeki ince borunun üzerinde karlanma görüyorsanız sistemde bir sorun var demektir.
İç üniteden su damlaması
Buzlanan petek, klima durduğunda çözülür ve drenaj tavasının kaldıramayacağı kadar suyu bir anda bırakabilir. Su damlamasının başka nedenleri de vardır; ayrıntıları klima neden su akıtır yazımızda ele aldık.
Tıslama sesi ve yağ lekesi
Büyük bir kaçakta bağlantı noktalarından ince bir tıslama duyulabilir. Gazla birlikte kompresör yağı da dolaştığı için kaçak noktasında yağlı, tozun yapıştığı koyu bir leke oluşması da sık rastlanan bir işarettir.
Artan elektrik tüketimi
Gazı eksik olan klima, odayı soğutabilmek için kompresörü daha uzun süre çalıştırır. Kullanım alışkanlığınız değişmediği hâlde faturada fark varsa bu da bir ipucu olabilir.
Kaçak tespiti olmadan gaz dolumu neden yanlıştır?
"Her yaz gaz basıyoruz, idare ediyor" cümlesini sıkça duyarız. Bu yaklaşımın birkaç sakıncası vardır:
- Kaçak devam ettiği sürece eklenen gaz da zamanla kaybolur; her dolum ek masraf demektir.
- Gaz eksik çalışan kompresör yeterince soğutulamaz ve aşırı ısınır. Bu durum uzun vadede kompresör arızasına kadar gidebilir.
- Kaçaktan sisteme nem ve hava girebilir; bu da yağın bozulmasına ve iç parçalarda aşınmaya yol açar.
- Soğutucu gazların atmosfere salınması çevre açısından da istenmeyen bir durumdur.
Doğru yöntem önce kaçağı bulmak, onarmak, ardından sistemi vakumlayıp üretici etiketinde yazan miktarda gazı doldurmaktır.
Kaçak nasıl bulunur?
Servis teknisyeni genellikle şu yöntemleri birlikte kullanır:
- Basınç ölçümü: Manifold seti ile sistem çalışırken basınç değerleri okunur ve dış ortam sıcaklığına göre yorumlanır.
- Köpük testi: Şüpheli rakor ve vanalara köpüklü sıvı sürülür; kabarcık oluşan yer kaçak noktasıdır.
- Elektronik kaçak dedektörü: Gözle görülmeyen küçük kaçaklarda kullanılır.
- Azot ile basınç testi: Sistemdeki gaz alındıktan sonra devre kuru azotla basınçlandırılır ve basıncın düşüp düşmediği izlenir. Zor bulunan kaçaklarda en güvenilir yöntemlerden biridir.
Kaçak bulunduktan sonra rakor yeniden havşalanır, gerekiyorsa boru veya parça değiştirilir. Petek üzerindeki bir delik ise duruma göre onarılır ya da parça değişimi önerilir.
Doğru gaz dolumu nasıl yapılır?
Profesyonel bir dolum, gaz tüpünün vanaya takılmasından ibaret değildir:
- Sistem önce vakum pompasıyla vakumlanır; içerideki hava ve nem alınır.
- Vakumun tuttuğu bir süre gözlenerek kaçak kalmadığı teyit edilir.
- Gaz, dış ünite etiketinde belirtilen tipte ve miktarda doldurulur. Uzun boru hatlarında üreticinin önerdiği ek miktar hesaba katılır.
- Dolumdan sonra basınç, iç ünite üfleme sıcaklığı ve kompresör akımı kontrol edilir.
R32 ve R410A hakkında kısa bilgi
Günümüzde satılan split klimaların büyük bölümünde R32, bir önceki kuşakta ise yaygın olarak R410A kullanılır. R32 tek bileşenli bir gazdır ve küresel ısınma potansiyeli R410A'ya göre daha düşüktür; ancak hafif yanıcı sınıfındadır, bu nedenle uygun ekipman ve havalandırma ile çalışılmalıdır. R410A ise karışım bir gazdır ve genellikle sıvı fazda doldurulması gerekir.
En önemli kural şudur: Klimanıza yalnızca etiketinde yazan gaz doldurulur. Farklı gazlar karıştırılmaz, bir gaz yerine diğeri konulmaz. Eski R22'li cihazlarda ise bu gazın temini artık oldukça kısıtlıdır; bu tür cihazlarda onarım mı yenileme mi daha mantıklı, keşif sırasında birlikte değerlendirmek gerekir.
Kontrol listesi: Gaz kaçağından şüpheleniyorsanız
- Filtreleri temizleyin ve dış ünitenin önünün açık olduğundan emin olun.
- İç ünitede ve dış ünite borularında buzlanma olup olmadığına bakın.
- Dış ünite vanaları çevresinde yağlı leke arayın.
- Klimayı kısa süre kapatıp açmayı tekrarlamayın; kompresörü zorlamayın.
- Kaçak tespiti yapılmadan "sadece gaz ekleme" teklifini kabul etmeyin.
Kıyı bölgelerinde gaz kaçağı daha mı sık görülür?
Denize yakın yerlerde havadaki tuz, dış ünitenin bakır ve alüminyum yüzeylerinde korozyonu hızlandırabilir. Urla, Çeşme ve Karaburun gibi yarımada yerleşimlerinde, özellikle denizi doğrudan gören evlerde, dış ünitenin düzenli yıkanması ve bağlantıların periyodik kontrolü kaçak riskini azaltır. Konuyu deniz kenarında klima ve korozyon yazımızda ayrıntılı anlattık.
Sık sorulan sorular
Klimaya her yıl gaz doldurmak gerekir mi?
Hayır. Kaçağı olmayan bir klimaya yıllarca gaz eklenmesi gerekmez. Her yıl gaz azalıyorsa sistemde mutlaka bir kaçak vardır ve önce o bulunmalıdır.
Gazı biten klima çalıştırılmaya devam edilebilir mi?
Önerilmez. Gazı belirgin şekilde eksik olan klimada kompresör yeterince soğuyamaz ve zarar görebilir. Belirtileri fark ettiğinizde cihazı kapatıp servis çağırmak daha güvenlidir.
Gaz dolumu ne kadar sürer?
Kaçak tespiti, onarım, vakum ve dolum birlikte düşünüldüğünde süre, kaçağın yerine ve ulaşım kolaylığına göre değişir. Basit bir rakor kaçağı aynı ziyarette çözülebilirken petek değişimi gerektiren durumlar daha uzun sürebilir.
Gaz kaçağı için bize ulaşın
Urla merkezli ekibimizle Urla, Çeşme, Seferihisar ve İzmir genelinde klima arıza, bakım ve gaz dolumu hizmeti veriyoruz. Kaçağı bulmadan gaz eklemiyoruz. Randevu için 0532 434 07 29 numarasını arayabilir ya da iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz.
